قرآن

رزق طالب و رزق مطلوب

رازق فقط خداست بخدا اعتمادداشته باشیم

«رازق فقط خداست بخدا اعتمادداشته باشیم»

تقدیر الهی و روزی انسان:
ما دو گونه رزق و روزی داریم.
رزقی که به‌سراغش می‌ رویم.
و رزقی که به‌سراغمان می‌ آید.
امام علی (عل) می‌فرمایند: «وقال علیه السلام:يَابْنَ آدَمَ، الرِّزْقُ رِزْقَانِ: رِزْقٌ تَطْلُبُهُ، وَ رِزْقٌ يَطْلُبُکَ، فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ…..»(1)
امام(عليه السلام) فرمود: اى فرزند آدم! روزى دو گونه است يكى آن روزى كه تو به دنبالش مى روى و ديگرى آن روزى كه به دنبال تو مى آيد
و اگر به دنبالش نروى باز هم به سراغ تو خواهد آمد.

رزق طالب:
رزق طالب که به سراغ ما می‌ آید رزقی است که همواره ما را تعقیب می‌ کند حتی اگر از آن فرار کنیم
ما را رها نمی‌ سازد همان‌طور که رهایی از چنگال مرگ ممکن نیست.
حضرت رسول اکرم(ص) فرموده‌اند:
«لَو أنَّ ابنَ آدَمَ فَرَّ مِن رِزقِهِ كما يَفِرُّ مِنَ المَوتِ لَأَدرَكَهُ كما يُدرِكُهُ المَوتُ .»(2)
این‌گونه رزق ریشه در قضای الهی دارد و هیچ گونه تغییر و تحولی در آن صورت نمی‌ گیرد.

رزق مطلوب:
اما قسم دیگر روزی رزق مطلوب رزقی است که برای طالب آن مقدّر شده است.
اگر آن‌را طلب نماییم و مشروط و علل لازم وصول به آنرا مراعات نماییم چنین رزقی را به دست می‌ آوریم
و در واقع تلاش ما در جهت رسیدن به این گونه روزی، جزءالعلّة است
در این باره مولی امیرالمؤمنین علی (ع) می‌ فرماید:
«اُطلُبُوا الرِّزقَ فإنّهُ مَضمونٌ لِطالِـبِهِ .» (3)
روزى را بجوييد ؛ زيرا روزى براى جوينده آن ضمانت شده است .

حکمت تفاوت در میزان ارزاق:
تفاوت در رزق باعث می‌شود که عدّه‌ای کارفرما و عدّه‌ای کارگزار و کارگر شوند؛
و به این وسیله چرخ زندگی اجتماعی می‌چرخد. در واقع خداوند به هر کسی استعدادهای خاصّی را روزی کرده است.

خداوند متعال می‌فرماید:
«أَ هُمْ یَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّکَ نَحْنُ قَسَمْنا بَیْنَهُمْ مَعیشَتَهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِیَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِیًّا وَ رَحْمَتُ رَبِّکَ خَیْرٌ مِمَّا یَجْمَعُونَ» (4)
«آیا آنان رحمت پروردگارت را تقسیم می‌ کنند؟!ما معیشت آنها را در حیات دنیا در میانشان تقسیم کردیم و بعضی را بر بعضی برتری دادیم تا برخی،
بعضی دیگر را به خدمت گیرند؛و رحمت پروردگارت از تمام آنچه جمع آوری می‌ کنند بهتر است».

تفاوت دررزق برای امتحان:
گاه تفاوت در رزق برای امتحان برخی بندگان است؛
تا از این راه استعدادهای فطری افراد شکوفا شود. خداوند متعال می‌فرماید:
امّا انسان هنگامی‌که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌ کند و نعمت می‌ بخشد (مغرور می‌ شود و)
می‌ گوید:
پروردگارم مرا گرامی‌داشته است.
و امّا هنگامی‌که برای امتحان،روزیش را بر او تنگ می‌ گیرد،می‌ گوید:
پروردگارم مرا خوار کرده است

خداوند متعال می‌فرماید:
[روزی قارون] با تمام زینت خود در برابر قومش ظاهر شد، آنها که خواهان زندگی دنیا بودند گفتند:
ای کاش همانند آنچه به قارون داده شده است ما نیز داشتیم. به راستی که او بهره عظیمی‌دارد.
اما کسانی ‌که علم و دانش به آنها داده شده بود گفتند:
وای بر شما ثواب الهی برای کسانی ‌که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام می‌ دهند بهتر است،
اما جز صابران آن را دریافت نمی‌ کنند. – سپس ما، او (قارون) و خانه اش را در زمین فرو بردیم،
و گروهی نداشت که او را در برابر عذاب الهی یاری کنند،
و خود نیز نمی‌ توانست خویشتن را یاری دهد.
و آنها که دیروز آرزو می‌ کردند به‌جای او باشند (هنگامی‌‌که این صحنه را دیدند) گفتند:
وای بر ما! گویی خدا روزی را بر هر کس از بندگانش بخواهد گسترش می‌ دهد یا تنگ می‌ گیرد!
اگر خدا بر ما منّت ننهاده بود، ما را نیز به قعر زمین فرومی‌‌برد. ای وای گویی کافران هرگز رستگار نمی‌ شوند

روزی افزون:
روزی افزون، گاه از باب مجازات الهی است. یعنی خداوند متعال کسانی را که خدا را فراموش کرده و به دنیا چسبیده‌اند،
با امور دنیایی مشغول می‌کند تا بدون این‌که خود بدانند ناگهان خود را در آتش جهنّم ببینند.
خداوند متعال می‌فرماید:
«خدا روزی را برای هر کس بخواهد وسیع، و برای هر کس بخواهد تنگ قرار می‌ دهد؛ ولی آنها (کافران) به زندگی دنیا،
شاد و خوشحال شدند؛ در حالی که زندگی دنیا در برابر آخرت، متاع ناچیزی است»
آن کس که(تنها) زندگی زودگذر(دنیا) را می‌ طلبد، آن مقدار از آن را که بخواهیم،
و به هر کس اراده کنیم، می‌ دهیم؛ سپس دوزخ را برای او قرار خواهیم داد، که در آتش سوزانش می‌ سوزد
در حالی که نکوهیده و رانده شده است. و آن کس که سرای آخرت را بطلبد،

تنگی روزی برای طغیان نکردن:
گاه تنگ نمودن روزی برای این است که بنده‌ی خدا طغیان نکند.
یعنی همان‌طور که خدا روزی برخی افراد فاسق را از باب مجازات افزایش می‌دهد،
روزی برخی افراد مؤمن را هم کاهش می‌دهد تا همواره خود را محتاج خداببیند و راه طغیان پیش نگیرد.
همچنین اگر همه در یک سطح بودند به استخدام همدیگر در نمی‌آمد، لذا افراد برای این که از داشته‌های دیگران استفاده نمایند
متوسل به زور می‌شدند،همان‌گونه که کشورهای ثروتمند سعی می‌کنند با افزایش قدرت نظامی‌خود دیگر کشورهای ثروتمند
را مطیع خود کنند یا خود را از تجاوز آنها در امان نگه دارند. بین کمپانی‌های ثروت و سرمایه‌داران نیز چنین رقابت‌های سخت و بعضاً خونبار وجود دارد.

خداوند متعال می‌فرماید:
چنین نیست (که شما می‌ پندارید) به یقین انسان طغیان می‌ کند؛ از این‌که خود را بی‌ نیاز ببیند
بخورید از روزی‌های پاکیزه ای که به شما داده ایم؛و در آن طغیان نکنید، که غضب من بر شما وارد شود و هرکس غضبم بر او وارد شود، سقوط می‌ کند
«وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِی الْأَرْضِ وَ لکِنْ یُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما یَشاءُ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبِیرٌ بَصِیرٌ» (5)
«اگر خداوند روزی را برای بندگانش وسعت بخشد، در زمین طغیان و ستم می‌ کنند؛ از این‌رو به مقداری که می‌ خواهد (و مصلحت می‌ داند) نازل می‌ کند،

گستره رزق درقران:
و در قاموس قرآن گفته است:
رزق عطائی است که از آن منتفع می‌شوند خواه طعام باشد یا علم و یا غیر آن.
در قرآن مجید گذشته از معنای مشهور رزق به نبوت نیز رزق گفته شده است:
«یا قَوْمِ أَ رَأَیْتُمْ إِنْ کُنْتُ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّی وَ رَزَقَنِی مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً..» (6)

هم‌چنین به امنیّت نیز رزق گفته شده:
«آنها گفتند: ما اگر هدایت را همراه تو پذیرا شویم، ما را از سرزمینمان می‌ ربایند. آیا ما حرم امنی در اختیار آنها قرار ندادیم که ثمرات هر چیزی
(از هر شهر و دیاری) به سوی آن آورده می‌ شود؟! رزقی است از جانب ما؛ ولی بیشتر آنان نمی‌ دانند».

شناخت امام علی ازخدا:
تلاش برخی افراد برای رسیدن به روزی لازم است؛
ولی چنین هم نیست که هر کس بیشتر تلاش نمود حتماً روزی بیشتری نیز به چنگ آورد.
اساساً یکی از حکمت‌های تفاوت ارزاق نیز همین است که انسان‌ها از این راه متوجّه خدا شوند و بدانند که همه امور به دست اوست.
لذا امیرالمومنین(ع) فرمود:
«عَرَفْتُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بِفَسْخِ الْعَزَائِمِ وَ حَلِّ الْعُقُودِ وَ نَقْضِ الْهِمَمِ» (7)
«خداوند را به شکسته شدن تصمیم ها و باز شدن گره ها و به هم زدن نیت ها شناختم.».

وسعت دامنه رزق الهی:
رزق فقط شامل خوراک و پوشاک و مسکن و امثال آن نیست.
بلکه هر چیزی که بشر از آن سود می‌برد جزء رزق است.
لذا وجود، انسان بودن، سلامتی، دین، علم، امنیّت، انبیاء و ائمه(ع)، استعدادها و… همه جزء رزق محسوب می‌شوند.

خیروصلاح انسان دست خداست:
همه موجودات از رزق الهی بهره دارند؛و موجودی نیست که از خدا دم به دم روزی نگیرد. در بین انسان‌ها نیز همه از روزی الهی بهره دارند.
ولی روزی‌های گوناگون به صورت متفاوت بین مردم تقسیم شده تا انسان‌ها محتاج یکدیگر باشند و در نتیجه اجتماع انسانی شکل گیرد؛
و در متن اجتماع استعدادهای فطری انسان‌ها شکوفا شود.
امّا این مطلب را که چه چیزی به نفع شخص خاصّی است فقط خدا می‌داند چرا که او خبیر و علیم است.
چه بسا انسان با علم ناقص خود چیزی را به ضرر خود بداند و حال آن‌که نفع او در همان است.

خداوند متعال می‌فرماید:
«وَ عَسی أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ عَسی أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»
«چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید،حال آن که خیرِ شما در آن است.و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آن‌که شرِّ شما در آن است.
و خدا می‌ داند، و شما نمی‌ دانید». (8)

«فَعَسی أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ یَجْعَلَ اللَّهُ فیهِ خَیْراً کَثیرا»
«چه بسا چیزی خوشایند شما نباشد،در حالی که خداوند خیر فراوانی در آن قرار می‌ دهد».

روزی به دست خداست:
روزی فقط و فقط به دست خداست؛و تلاش انسان فقط معدّ است.
رزق از سنخ مخلوق است و هیچ انسانی قادر به خلق روزی نیست.
کار و تلاش فقط راهی است برای رسیدن به روزی که خدا خلق نموده است.
لذا ربط علّی و معلولی بین کار و تلاش و روزی وجود ندارد. ولی یک نحوه ارتباط بین آن دو وجود دارد.
و خدا به خاطر مصالحی، این دو را در موارد زیادی به هم گره زده است.

فقرمعلول علل انسانی:
مقدار رزقی که خدا آفریده فراتر از نیازهای بشر موجود است. لذا فقر موجود در انسان‌ها معلول علل انسانی است.
یعنی خود انسان‌ها نمی‌گذارند روزی افراد به آنها برسد یا خود افراد دنبال گرفتن روزی خود نیستند.
خداوند متعال در این مورد نیز راه را از طریق شریعت نشان داده است لکن مردم، ایمان لازم به احکام خدا را ندارند.
هر کس که به این دنیا پا گذاشته،خدا رزقش رو از پیش تهیّه کرده.در واقع همه‌مون یه رزق مشخّص و از قبل تعیین شده‌ای داریم،
که خدا برامون کنار گذاشته: «مَا مِن دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلَّا عَلَی اللهِ رِزْقُهَا» (9)
هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست،مگر اینکه رزق_و_روزی او به عهده‌ی خدا است.

امّا مسأله‌ای که هست اینه که:
بعضی‌ها تن به اسارتِ دیگران میدن،و رزق خودشون رو با ذلت و خواری می‌خورند.
امّا بعضی‌ها غم به دلشون راه نمیدن و به خدا توکّل می‌کنند، و رزق خودشون رو با عزت میخورند.
هیچ مانعی برای رزاقیت خدانیست هیچکس نمی‌تونه جلوی رزقِ تعیین شده‌ی من و تو رو بگیره.
همونطور که نمیتونیم از دست عزرائیل فرار کنیم،از دست میکائیل هم نمی‌تونیم فرار کنیم.
هر جا باشیم روزی‌مون رو بهمون میرسونه.
میکائیل: فرشته مسئول تقسیم رزق و روزی است پس سخنِ خدا رو گوش کنیم، و برای یه لقمه نون،
خودمون رو بنده‌ی دیگران نکنیم.
برای یه لقمه نون چاپلوسی دیگران رو نکنیم.به هزار تا دروغ و کلک متوسل نشیم.و چشممون به دستِ بندگانِ خدا نباشه.
رازق فقط خداست و سرچشمه‌ی رزق پیش خودِ خداست.

«إِنَّ الَّذِینَ تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللهِ لَا یَمْلِکُونَ لَکُمْ رِزْقًا، فَابْتَغُوا عِندَ اللهِ الرِّزْقَ وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْکُرُوا لَهُ.» (10)
آنهایی را که غیر از خدا پرستش می کنید، مالک هیچگونه رزق_و_روزی برای شما نیستند.روزی را تنها نزد خدا بطلبید،
و او را پرستش کنید، و شُکر او را به جا آورید.


1-نهج البلاغه،حکمت 379
2-مكارم الأخلاق
3-الإرشاد
4-سوره زخرف آیه 32
5- سوره شوری آیه 27
6-سوره هود آیه 88
7-نهج البلاغه، حكمت 250
8-سوره بقره آیه 216
9-سوره هود آیه 6
10- سوره عنکبوت آیه 17

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا